محفل گروه معارف شهرستان سیاهکل

عنوان مقاله : 

                  سپاه عقل و لشکر جهل

مرتبط با درس چهارم کتاب دین و زندگی – سال دوم متوسطه – صفحه 47

  «  هوالعلیم »

سپاه عقل و لشکر جهل :

عقل مهمترين قوه نفساني و فرمانده ساير قوا ، مابه التفاوت انسان با ساير حيوانات و اولين آفريده و محبوب ترين مخلوقات و ميزان شناخت خوب از بد و وسيله عبادت و عامل تحصيل بهشت است .

جهل عدمي و تنها محل بروز و ظهور آن،عدم حضور عقل است . همه ضررها و خسرانها از جهل سرچشمه مي گيرد .

سماعه ابن مهران يكي از اصحاب امام صادق نقل مي كند : با جمعي از اصحاب در محضر امام صادق بوديم سخن از عقل و سپاهیان آن و نيز از جهل و لشكريان آن به ميان آمد . امام جعفر صادق فرمودند : جنود عقل و جهل را بشناسيد تا رستگار گرديد . عين حديث برطبق آنچه در كتاب مستطاب كافي تاليف شيخ بزرگوار كليني رازي (قدس سره) از محدثين و فقهاي طراز اول شيعه در قرن چهارم هجري است ، نقل مي شود . آن حضرت به اصحاب خود فرمودند عقل را با لشكرش و جهل را با لشكرش بشناسيد تا هدايت شويد .سماعه گفت : غير از آنچه از شما استفاده كرده ايم چيزي نمي دانيم . فرمود خداوند عقل را از نور خويش آفريد ( عقل اول مخلوق روحاني است و از سمت راست عرش آفريده شده ) سپس به او فرمان داد دور شو دور شو ، پيش بيا پيش آمد ، خداوند فرمود تو را با عظمت آفريدم و بر جميع عقل خود مكرمت بخشيدم ، سپس جهل را از درياي ملح و شور ظلمت و سياهي فراآورد و به او دستور داد دور شو دور شو ، پيش بيا پيش نيامد به او گفت خودپرستي و خود خواهي كردي نفرين بر تو باد . سپس براي عقل هفتاد و پنج لشكر قرار داد. چون جهل ملاحظه كرد آنچه را خداوند به عقل كرامت كرد و آنچه را به او بخشيد دشمني او را در دل گرفت. يا ربّ اينهم خلقي است چون من ، او را آفريدي و كرامت بخشيدي و تقويت كردي من ضد او هستم و در برابر او قوت و نيرویي ندارم بشماره لشكري كه به وي دادي به من هم بده .

شرح :

چون عقل نور است و جهل تاريكي و ظلمت ، عقل هستي مقيّد به مكان است جهل نيستي متعلق بوجود ، آفرينش عقل به طور حقيقت و اضافه است و آفرينش جهل تراويده از آن و لازم آنست زيرا ظهور و امتياز ظلمت و تاريكي به نور است و مقصود از آفرينش جهان همان امتيازيست كه در اثر آفريدن عقل به خود گرفته .

لشكر عقل همان نقطه عواطف و احساسات نمايش مي دهددر شمار جنود عقل شمرده و در برابر آن پاره اي كارهاي بد و ناهنجار كه نمايش تاريكي عواطف و احساسات را مي دهد در شمار جنود جهل شمرده بشرح زير :

   لشكر عقل ، صفت ، خصال آن                        لشكر جهل و اضداد خصال عقل

نيك سرشتي – وزير و پشتيبان عقل                          بد سرشتي – وزير جهل

ايمان                                                                 كفر

تصديل عقل و حقيقت                                           انكار حق

اميد                                                                   بي اميدي

عدل وداد                                                            جور ستم

خوشبيني و رضا                                                   بد بيني

سپاسگزاري                                                       كفران و نمك نشناسي

چشم داشت                                                      نوميد شدن

توكل به خدا                                                      آز و حرص

نرم دلي                                                            سخت دلي

مهر                                                                 كين

دانايي                                                             ناداني

زيركي                                                             كودني

عفت و پارسايي                                               هتك و هرزگي

زهد                                                               دنيا پرستي

خوشخويي                                                     بد خويي

بيم از حق                                                    بي باكي

فروتني                                                        تكبر

آرامي                                                         شتابزدگي

بردباري                                                       سبكي و جلفي

كم گويي                                                   پر گويي

پذيرفت                                                    سركشي

باور كردن                                                  شك و ترديد

شكيبايي                                                  بي تابي

چشم پوشي و گذشت                                انتقام و باز خواست

خودداري                                                  خود باختن و نيازمندي

تذكر و ياد آوري                                        سهو و بي التفاتي

حفظ                                                       فراموشي

مهر ورزي                                                بيعلاقگي

قناعت                                                   حرص

همراهي                                                 دريغ

دوستي                                                 دشمني

وفاداري                                                پيمان شكني

فرمانبرداري                                         نافرماني

خود نگه داشتن                                     دست اندازي و گردن كشي

سلامت نفس                                       ماجراجويي

محبت                                                بغض

راستي                                                 دروغزني

امانت و استواري                                 خيانت و نادرستي

اخلاص در عمل                                    غرض راني

درستي                                              بيهودگي

شهامت و كارپردازي                            كند فهمي و كند كاري

يكروي و حفظ غيب                            دو رويي و مكر

پرده پوشي و سر نگه داري                  فاش كردن اسرار

راز داري و مدارا                                سر فاش كردن و آشوبگري

نماز و نياش به درگاه خدا                 بي نمازي و گناه گيري از خدا

روزه و كم خواري                             افطار روزه و شكم خواري

 جهاد و كوشش در ترويج حق                             فرار و گريز از جهاد

حج و اجابت نداي خدا                                      پشت سر انداختن پيمان الهي

حرف نگه داشتن                                             سخن چيني

مراعات حقوق پدر و مادر                                 حق ناشناسي نسبت به آنها

با حقيقت بودن                                             ريا كاري

شايسته بودن                                                زشتي و ناشايستگي

خود پوشي                                                     جلوه فروشي

تقيه از دشمن                                               اشاعه اسرار و بي پروايي

انصاف دادن                                                 طرف گيري بر خلاف حق

خوشباش گويي و خوش بر خوردي                     هجوم كردن و ستمگري

       پاكيزگي و نظافت                                      آلودگي و چركيني

       ]  با فهمي [                                              ]  بي فهمي [                       

       ] معرفت و حق شناسي [                            ] انكار و حق نشناسي [

     حيا و آزرم                                                   لودگي و دريدگي

ميانه روي                                                  تجاوز از حد

آسودگي خاطر                                              رنجيدن دل

آساني و آرامش                                          سختي و بد سگالي

بركت داشتن                                               بي بركتي وكاستي

( عافيت                                                     بلا و گرفتاري )

صميميت در كارها                                        ظاهر سازي و فورماليته بازي

حكمت و صلح انديشي                                   هوا پرستي

سنگيني و وقار                                            سبكي و جلافت

خوشبختي                                                  بد بختي

پشيماني و بازگشت به خدا                          اصرار بر گناه

استغفار و طلب آمرزش                             غروربه اعمال و تبرئه كردن خود از گناه

محافظه كاري                                             سستي و سهل انگاري

در خواست و توجه به خدا                             رو گرداني از حق

نشاط و چُستي                                           تنبلي و سستي

 خوش دلي و شادي                                    اندوه و آزردگي

الفت و انس                                             جدايي و كناره گيري

سخاوت و بخشش                                      بخل و دريغ

شرح :

اين مجموعه ای است از صفات و خصال عقل كه نتيجه روشني و نورانيت است و از صفات جهل و آثارش كه تاريكي درون و ناداني است ، عواطف و احساسات انسان وقتي به نور حق روشن شد و به كار وگفتار انسان اثر بخشيد و در جامعه منعكس شد ، اين مجموعه زيبا به نام جنود عقل منظم شده به وجود مي آيد و انسان سالمي را نشان مي دهد و چون عقل نابود و سست شد و زندگي انسان بر پايه عواطف و احساسات محض كه اساس جهش و جنبش دام و دَد است جريان يافت

مجموعه تاريك و ناهنجاري كه به وجود مي آيد ، لشكر شيطان خوانده مي شود و به عبارت ديگر اين صفات با انسان سالم و اضداد ، با انسان جاهل مجسم مي شود .

مو لف : علی اصغر امامی – سرگروه الهیات و معارف اسلامی

 داره آموزش و پرورش شهرستان شفت

سال تحصیلی 88-87

                                                                                                   پايان

مرجع : اصول کافی جلد 1 صفحه 29

«با سمك ياحبيب قلوب الصادقين»

گلي از بوستان تدريس:                                                      

در سال تحصيلي 86-85درمحل خدمتم ناحيه شش شهرمقدس مشهد، دانش آموزي به نام زهرا داشتم كه درسال اول متوسطه تحصيل مي نمود.ازهمان روزهاي اول نگاه با محبت ورفتارپرهياهوي اونظر مرابه خودجلب نمود،اووچندنفرديگرازدوستا نش كه به ظاهرجزء دانش آموزان شلوغ كلاس نشان مي دادند،ازهمان روزهاي اول گروهي راتشكيل دادندكه ازمباحث مطرح شده دركلاس استقبال نموده وبه طرح مباحث جديد علاقه مندبودند.

به تدريج، زهراضمن ابراز علاقمندي به بنده وبه كلاس هرجلسه با شيطنت خاصي مباحثي رادركلاس مطرح مي نمودوابراز مي داشت كه هيچكس نتوانسته پاسخ مناسبي به سوالات اوبدهد؛اوراجع به هر چيزي سوال مي كرد وهمه چيز رازير سوال مي برد وبيشتر ازاينكه به جواب گوش دهدبه پرسيدن سوالات مكررمي انديشيد. ومن ازآنجا ئيكه درمقابل اواحساس وظيفه   مي كردم وهم چنين  نمي خواستم باطرح سوالاتي كه جواب قانع كننده اي به دنبال آن نبود،فضاي ذهني دانش آموزان رامشغول نگاه داردهميشه سعي مي كردم باتوجه به شرايط كلاس پاسخهاي مناسبي به سوالات او بدهم .

اين شرايط همچنان ادامه يافت تاجائي كه هرگاه اومي خواست درانتهاي زمان كلاس سوالي بپرسدهمه مي گفتند:«ديگر بس است خسته شديم ازاين سوالهاي عجيب وغريب !»

يادم ميآيد يك روزازماههاي پاياني سال تحصيلي كه طبق معمول به پرسشهاي متعدداوباحوصله پاسخ گفته بودم واوقانع نشده بود، بچه هامي خواستندبريزندبرسرش واورابزنندكه باميانجيگري بنده موضوع ختم به خير شد. درنهايت درهمان جلسه به اوگفتم:« ببين زهراجان يك جمله به تومي گويم با دقت گوش كن وآن اين است كه توغيرازاينجا (اشاره به سر)به اينجا(اشاره به قلب)هم احتياج داري همه چيز را نبايدفهميدبلكه به بسياري ازچيزهابايدايمان آورد،توسعي كن آنچه خداامرفرموده بااطمينان به آثارو نتايجش انجام دهي اگرنتيجه نديدي هرچه خواستي درموردمن بگو.» اوباتعجب وكمي مكث درجواب من گفت: «اتفاقاًيك روزاين جواب رااز يك آقای روحانی هم شنیدم.»

.بعدازمدتي درروزهاي پايان امتحانات خردادماه بودكه در مدرسه اورا ديدم كه باحجاب خيلي مناسب باكمال ادب وفروتني نزد من آمدوگفت:« خانم من به حرفهاي شما گوش دادم وخيلي عوض شدم والآن هم نمازم راهميشه مي خوانم وهم به حجاب پايبندم.»

 وقتي اوراكه خيلي بدحجاب وخوشگذران مي نمود، باآن حجاب مناسب ديدم خيلي غافلگير شدم وباشنيدن حرفهاي او خيلي خوشحال شده وبه يك باره احساس سبك بالي عجيبي به من دست داد. باخودانديشيدم آيارسالت معلم ديني چيزي جزاين است؟!   

   { فرحناز رهبر باقری} سرگروه معارف اسلامي منطقه خشكبيجار           

استاد شهید مطهری دو چیز را عامل اصلی در آسیب شناسی دین داری جوانان میدانستند:

۱-نا آگاهی جوانان از دین

۲-آلودگی اخلاقی که در کتاب اندیشه مطهری این دو مطلب به طور کامل و زیبایی بیان شده است.

اما عوامل دیگری نیز وجود دارند که به اختصار بیان می کنیم:

۱-خرافات : کسی که دوست دارد با دین  و مذهب آشنا شود ، خرافات او را از دین فراری می دهد مثل مگسی که توی آب افتاده باشد و انسان رغبت نمی کند این لیوان آب را بخورد!!

۲-محیط فاسد: همه ی فطرت ها بر اساس توحید آفریده شده است این محیط خانواده و اجتماع است که انسان را به سویی می کشاند و بر فطرتش گرد و غبار می نشاند.

۳-نبود تبلیغات سالم: امام رضا (ع) فرموده اند : اگر مردم معارف دین را از ما می شنیدند عاشق دین می شدند.

اگر اسلام ناب و صحیح از زبان اسلام شناسی آگاه و دلسوز گفته شود ، همه ی تشنگان را به خود جذب کرده و مکاتب مادی و ضد دینی تعطیل می شود ، چون مردم می فهمند که سعادت آنها در سایه ی دین است.

۴-تبلیغات سوء: امروز دنیای کفر و استکبار جهانی بودجه هنگفتی برای بد جلوه دادن دین ، شک ایجاد کردن در ذهن جوانان ، مخالفت دین با علم ، عدم نیاز انسان به دین در قرن علم و تکنولوژی و کهنه قلمداد کردن دین خرج می کند.

امروز کشور های بزرگ، تحقیقات گسترده ای در زمینه ی اسلام می کند و به طور مرموز با نوشتن کتاب و مقاله و فیلم و نمایشنامه با نام دین ، دین را می کوبند و جوانی که بین دوراهی مانده و می خواهد اسلام را بشناسد و با سرچشمه ی زلال اسلام رابطه ای ندارد و فقط به این گونه کتابها و کارها از دین و مذاهب متنفر می شود.

۵-غفلت انسان از ارزش های متعالی خود :

اما سجاد ( ع) فرموده اند : تعجب  می نمایم از آن شخصی که در جستجوی تحصیل و فضیلت است ، ولی از انجام واجبات و فرائض کوتاهی می کند . چنین آدمی از معرفت حقیقت امر و عظمت آن محروم بوده و مشیت خدا را نادیده گرفته و از آن چه خداوند حکیم او را برای آن ساخته غفلت کرده است.

آنچه در قرآن برای کافران و منافقان و افراد ضعیف الایمان آمده و آثار سوئی ذکر می کند مهم ترین منشاء آن ها همان ترک نماز یا تضییع نماز است. اگر نماز نباشد قاطعا پیروی شهوات و پیروی منکر به دنبال خواهد داشت.

بسمه تعالي

نكاتى پيرامون ترجمه متون عربى به فارسى كتاب دين و زندگى دوره متوسطه  

1-   فعل ماضي و مضارع با ما منفي مي شود . ( كان = بود ) (ما كان = نبود )

يذهب                        مي رود           مايذهب                  نمي رود

2- فعل مضارع با (لاي نفي  - لم – لما  ) منفي مي شود . يكتب               مي نويسد       ،        لا يكتب                  نمي نويسد

لم يكتب ( ماضي ساده منفي ، ننوشت ) لما يكتب                      هنوز ننوشت يا هنوز ننوشته است                ماضي نقلي منفي

3- هر گاه بر سر فعل ماضي لما بيايد تغييري در حركت آخر آن ايجاد نمي كند زيرا فعل ماضي مبني است اما معني ظرف زمان مي دهد                  لما كتب               زمانيكه (هنگاميكه ) نوشت

4- ان شرطيه بر سر مضارع بيايد جمله به صورت مضارع التزامي معني مي شود . ان شاءالله              اگر خدا بخواهد

5- ان شرطيه بر سر ماضي بيايدجزء اول جمله ( فعل شرط) مضارع التزامي معني مي شود و جزء دوم ( جواب شرط ) مضارع اخباري معني مي شود .   ان تدرس ، فتنجح             اگر درس بخواني پس قبول مي شوي

6- حرف لاي نهي مضارع بر سر فعل مضارع  معادل نهي در زبان فارسي ترجمه مي شود . تكتب             مي نويسي   ،               لا تكتب               ننويس

7- باحرف قد بر سر فعل ماضي حرف تأكيد است . كتب             نوشت    ،  قد كتب                نوشته است  ، ماضي نقلي مثبت

8- با حرف قد برسر فعل مضارع حرف تعليل است . يكتب            مي نويسد  ، قد يكتب           گاهي مي نويسد

9- گاهي فعل كان نيز بر سر فعل ماضي و مضارع مي آيد و تغييراتي در معناي آن ايجاد مي كند  . مانند :

يذهب          مي رود         ،      كان يذهب                مي رفت       ،     معادل ماضي استمراري در فارسي

ذهب              رفت            ،        كان قد ذهب            رفته بود        ،    معادل ماضي بعيد در فارسي

10 – ن تأكيد ثقيله آخرسر فعل مضارع و امر حاضر مي آيد و معناي آن راتغيير مي دهد : اكتب        بنويس اكتبنّ       حتما بنويس

11- در صيغه هاي غايب هرگاه فاعل جمله اسم ظاهر باشد فعل در آغاز جمله مفرد مي آيد اما به صورت جمع ترجمه

 مي شود .     مانند:       جاء التلاميذ الي المدرسه                 دانش آموزان به مدرسه آمدند

12- فعل در آغاز جمله مفرد مي آيد ( در صورتي كه فاعل ما مثني يا جمع باشد ) اما در وسط جمله تابع جمله است فرضا اگر جمله ما جمع باشد فعل در وسط جمله جمع مي آيد .

13- هرگاه حرف لعل +قد + فعل ماضي با هم بيايد .       لعل قد كتب            ماضي التزامي مي دهد  ( شايد نوشته باشد )

 14- گاهي فعل لازم به وسيله حرف  جر ، ب متعدي مي شود و معنايش تغيير مي كند .

 مانند:  ذهب                   رفت      ،        ذهب ب              برد

15-هر گاه فعل لازم به وسيله حرف جر عن متعددي شود معناي منفي مي دهد .

مانند : حديث النكاح سنتي فمن رغب عن سنتي فليس مني

 با توجه به اينكه رغب به معناي علاقه و رغبت است  اما چون بعدش حرف جر عن آمده است سرپيچي معنا شده است .

16-حرف تأ كيد انّ بر سر جملات اسميه به معناي(  همانا- به درستي – قطعا) مي آيد اما هر گاه بر سرش ما بيايد عمل انّ را لغو و آيه يا حديث را حصر مي كند و معناي همانا فقط آورده مي شود .

17- گاهي بين مبتدا و خبر كه هر دو معرفه هستند ضمير منفصل مرفوعي مي آيد كه از نظر نوع و عدد با جمله ما قبل خود مطابقت دارد ونقشي در تركيب ندارد و صرفا براي تأكيد مضمون جمله مي آيد .

مانند :       ذلك هو الفوز العظيم                  آن قطعا پيروزي بزرگي است .

18- هر گاه حرف أينَ قبل از فعل بيايد معناي ظرف مكان مي دهد .           أين تذهب                 كجا مي روي

19- هرگاه اسم استفهام  كيف  قبل از فعل تام بيايد معناي حالت مي دهد .     كيف جئت                  چگونه آمدي

20- در ترجمه معمولا لاي نفي جنس در جملات كاربرد زيادي دارد كه براي نفي مطلق مي آيد .

لا رجل في الدار                         هيچ مردي در خانه نيست   ،   لا شك فيه                هيچ شكي در آن نيست

بايد توجه داشت كه لاي شبيه به ليس با كمي اختلاف اينگونه ترجمه مي شود .  لارجل في الدار =   يك مرد در خانه نيست .

21-حروف( س و سوف ) كه حروف مستقبل ناميده مي شوند براي آينده نزديك و آينده دور برسر فعل مضارع مي آيند

سيضرب : به زودي خواهد زد.      (آينده نزديك )   سوف يضرب بعدا خواهد زد         ( آينده دور )

22-اگر بخواهد  فعل معني مستقبل منفي بدهد به اول فعل مضارع  لن اضافه مي كنيم .   لن يضرب     =   هرگز نمي زند

23- اگر بخواهد فعل معني حال بدهد به اول فعل مضارع  ل   اضافه مي كنيم .  ليضرب      =   هم اكنون مي زند

24- هل و ء  با فعل ماضي مي آيند  وآن را س‍‍‍ؤالي مي كند ولي اصطلاحا به آن  فعل استفهام نمي گويند .

هل ضرب  = آيا زد ؟            أ ليس =  آيا نيست ؟

25- حروف ناصبه :   حرف لن معني فعل مضارع را غالبا به مستقبل منفي فارسي يا نفي ابد  تبديل مي كند و ساير ادوات نصب ( أن – كي – حتي – ل ) معني فعل مضارع را غالبا به مضارع التزامي تبديل مي كند .  

لن يذهب = هرگز نخواهد رفت  ، نخواهد رفت         ،      لن تقول الكذب  =  هرگز دروغ نمي گويي

ليذهب  =  براي اينكه برود           ، حتي  يذهب  =    تا اينكه برود       

26 – عند  اگر ظرف زمان باشد معمولا به  معني هنگام  و اگر ظرف مكان باشد به معني  نزد  ترجمه مي شود

27-  در ترجمه جمله حاليه ابتدا عبارت ( در حاليكه ) را مي نويسيم و بعد خود فعل متأ ثر از زمان و جمله قبل به صورت زير ترجمه مي شود .  رأيت عليا و هو مسرور  = من علي را ديدم در حاليكه خوشحال بود .

28- در ترجمه به اسميه وفعليه بودن جمله توجه شود ؛ يعني اگر جمله اي فعل داشته باشد ترجمه اسميه آن اشكال دارد .

29- در ترجمه جملات وصفيه از حرف  (  كه)  استفاده شود . جاء رجل فاضل  = آمد مردي كه  فاضل است .

30- ضماير منفصل منصوب هرگاه در آغاز بكار روند در ترجمه آنها از كلماتي مانند : فقط و تنها  استفاده مي كنيم .

اياك نعبد = فقط تو را پرستش مي كنيم .

31-فعل اخذ  گاهي در جمله به معني شروع مي باشد و آن در صورتي است كه از افعال  مقاربه باشد كه در اين صورت فعل مضارع بعد از آن مي آيد و آن فعل مضارع را مي توان به صورت مصدر ترجمه كرد .

اخذ قلبها يخفق بشده = قلبش به شدت شروع به تپيدن كرد .

32-( اذ – اذا )  مفعول فيه واز ادوات شرط به معني آنگاه و زمانيكه بكار مي رود و گاهي به معني اگر نيز بكار مي رود

و اگر برسر فعل ماضي بيايد به مضارع تبديل ميكند .

33- لولا  حرف امتناع است و عبارت به صورت اگر نبود ترجمه مي شود و جمله بعد از آن به صورت استمراري ترجمه مي شود .   لو لا علي لهلك عمر  = اگر علي نبود عمر هلاك مي شد .

34- گاهي فعل ماضي بصورت جمله دعائيه بكار مي رود .               قدس سره =  تربتش پاك باد                                                            رضي الله عنه   = خدا از او راضي باد

35- در ترجمه به انواع ضمير و ترجمه صحيح آن و همچنين مرجع ضمائر غايب بسيار دقت شود .

36- در ترجمه فعلهاي مجهول اغلب از فعل شدن استفاده مي كنيم :

 بُني مسجد في مدينه  = مسجدي در شهر ي ساخته شد

37- در ترجمه فعلهاي دو مفعولي ( أقرض – جعل – وجد – أعطي )  معمولا يكي از دو مفعول با علامت را و ديگري بدون علامت و يا همراه حرف متمم مي آيد .

38- فعل قام همراه ب حرف جر به معني انجام داد ، پرداخت به كار مي رود  :

قام الطالب بتلاوة القرآن   =  دانش آموز به تلاوت قرآن پرداخت

39- ترجمه فعلهاي كه در جواب فعلهاي طلب ( امر – نهي ) مي آيد بصورت التزامي بعد از حرف  تا  آورده مي شود .

احسن الي الناس تستعبد قلوبهم  =  به مردم احسان كن تا دلهايشان را بدست آوري

40- كلمه  كل به تناسب در جمله به معني هر – همه – هريك مي آيد .

41- گاهي بر حسب نياز و موقعيت فعل به صورت صفت ترجمه مي شود  .

قال الله عز وجل  = خداوند عزيز و بزرگ فرمود .

42- چون در زبان عربي فعلي به عنوان داشتن بكار نمي رود براي اين منظور از كلمه ( عند  يا  ل ) استفاده مي شود .

كان عندي كتاب = كتابي داشتم     ،    كان لي كتاب

43 – هناك ظرف مكان به معني آنجا  گاهي اوقات به معناي ( هست  يا وجود دارد ) ترجمه مي شود .

هناك كتاب علي الكرسي  = كتابي روي صندلي هست  يا وجود دارد .

هناك آمال كثيره  = آرزوهاي زيادي وجود دارد .

44- افعال معمولا از نظر معني 4 حالت دارند :

الف ) افعالي كه حالت عارضي دارند . مانند : غضب    =     خشمگين شد.

ب) افعالي كه حالت ذاتي دارند . مانند :‌حسن      =        نيكو شد .

ج) افعالي كه بر رنگ و عيب دلالت مي كنند . أعوج      =     كج شد .           أسود    =   سياه شد .

د) افعالي كه معناي نظافت وطهارت در بر دارند .  طهر   =   پاك شد             نظف  = تميز شد .

تهيه كننده : عباس احمد زاده  دبير دبيرستانهاي شهرستان سياهكل

تنظيم و تكثير : گرو ه معارف اسلامي  گيلان -  شهرستان سياهكل

88-87

عوامل موثر در پيشرفت تحصيلي دانش آموزان


کارشناسان علوم مختلف راجع به تعليم و تربيت و آثار مترتب بر آن از ديرباز سخن گفته، هريک به گونه اي ديدگاه هاي خود را بيان داشته اند زيرا در چند دهه اخير پيشرفت و موفقيت هاي علمي قابل توجهي در پرتو سرمايه گذاري در زمينه تعليم و تربيت و توجه وافر به فرآيند اهميت و جايگاه آن صورت گرفته است.
    از اين طريق بسياري از کشورها از مرحله توسعه نيافتگي عبور کرده، استانداردهاي زندگي را به طور مداوم افزايش داده اند زيرا تربيت فرزندان سالم، جامعه سالم مي خواهد، لذا در ميان عناصر گوناگون تربيت و چگونگي درهم آميزي اين عناصر يعني: مدرسه، خانه و جامعه براي دستيابي به مقاصد از پيش تعيين شده، نياز به بررسي دقيق ارتباط بين آنان ملاحظه مي شود.
    بنابراين در مقاله حاضر سعي شده با استناد به دلايل علمي معتبر، ارتباط اين عناصر به طور مختصر بيان شود. اميد است با توکل به خداوند متعال بتوانيم گوشه اي از رسالت فرهنگي خود را هرچند ناچيز ادا نماييم؛
    عملکرد عالي مدارس مرتبط با خانواده و جامعه:
    مدارسي که در پيشرفت تحصيلي دانش آموزان موثرند از سه الگوي زير پيروي مي کنند؛
    الف- ايجاد تمرکز براساس روابط هماهنگ ميان دبيران، خانواده و جامعه
    ب- درک و توجه به نيازهاي هر خانواده با در نظر گرفتن تفاوت هاي فرهنگي
    ج- پايه ريزي تفکر همکاري، جهت تقسيم مسئوليت ها بين خانواده و مدرسه
    سازماندهي تلاش هاي خانواده و جامعه باعث رشد و تعالي مدارس مي شود. (علي رغم) روش سنتي که هدف والدين از همکاري با مدرسه تنها بهبود نمرات دانش آموزان بوده و بس، اکنون اين نوع همکاري که پا از چارچوب مدارس فراتر نهاده به تعامل ميان مدرسه، خانواده و جامعه منجر مي شود و هدف آن اصلاح عملکرد ضعيف مدارس، سازماندهي جامعه و تمرکز بر مهارت اجتماعي خانواده مي باشد مطالعات اخير نشان مي دهد که تغييرات اساسي در مدارس موجب تحول جامعه نيز مي شود. چند نمونه از اين دگرگوني ها به قرار زير است؛
    1- ارتقاي تسهيلات در مدارس
    2- بهبود وضعيت سرپرستي و پرسنل مدارس
    3- آماده کردن برنامه هاي آموزشي با کيفيت بالا براي دانش آموزان
    4- فراهم نمودن منابع و برنامه هاي جديد براي توسعه دوره آموزشي و تدريس
    5- ارائه برنامه منسجم به دانش آموزان در اوقات فراغت بعد از مدرسه
    در نهايت والديني که فرزندانشان در چنين مدارسي تحصيل مي کنند، از آنها انتظار دارند که خوب درس بخوانند و براي ورود به دانشگاه و مراحل تحصيلي بالاتر تلاش کنند. همکاري خانه و مدرسه هم سبب ارتقاي تحصيلي دانش و کاهش موانع مي شود. در بسياري از جوامع، خانه و مدرسه با هم ارتباطي ندارند. دلايل بسياري براي اين عدم ارتباط وجود دارد .گاهي اوقات والدين از حضور در مدرسه احساس خوشايندي ندارند. اغلب برنامه هاي شغلي اوليا، مشکلات خانوادگي، نداشتن تحصيلات و فرهنگ مناسب موجب اين قطع رابطه مي شود. از يک طرف اوليايي که در کودکي با مدرسه مشکل داشته و به آن اعتماد نداشته اند، اين حس را به فرزند خود منتقل کرده و باعث تنش ميان دانش آموز و مدرسه مي شوند .از طرف ديگر بعضي از مدارس نيز علاقه اي به حضور والدين در مدرسه ندارند و روي خوش به آنها نشان نمي دهند و از والدين براي شرکت در فعاليت هاي مدرسه دعوت نمي کنند. اين عدم ارتباط سبب تنها ماندن دانش آموزان و بيگانگي آنها با مدرسه مي شود .
    نحوه حمايت مدرسه از شرکت خانواده در فعاليت هاي فرهنگي:
    1- برقراري ارتباط بهتر
    گاهي اوقات، خانواده ها از نحوه برخورد مسئولين مدرسه شکايت داشته، اظهار مي دارند که آنها از موضع بالاتر صحبت مي کنند. مسئولين مدرسه و دبيران بايد در برقراري رابطه دو طرفه و روشن با خانواده ها تلاش کنند و به سخنان آنها گوش دهند. بهترين راه براي آشنايي والدين با قوانين مدرسه، توضيح دادن قوانين براي آنهاست.
    امروزه در مدارس غيرانتفاعي و برخي مدارس که با مشارکت اوليا اداره مي شوند و از سطح علمي بالايي برخوردارند، از کلاس هاي آموزش خانواده و مشاوره براي آشنايي اوليا با مدرسه استفاده مي کنند.
    2- تشويق والدين به همکاري با مدرسه
    مدرسه مي تواند با دادن مسئوليت بيشتر به خانواده ها و مشورت با آنها در مورد مسائل مهم توان تصميم گيري خانواده را افزايش دهد. بسياري از مدارس نيز با ارتقاي کيفي پرسنل، مزاياي همکاري خانه و مدرسه را افزايش مي دهند. اين ارتقا تکنيک هاي رابطه دو طرفه خانه و مدرسه را بهبود مي بخشد.
    مراجعه ديرهنگام اوليا به مدارس باعث عدم اعتماد دوطرف مي شود و نتيجه اين عدم اعتماد، ايجاد تنش ميان مدرسه و خانه است. مدرسه در ابتداي سال تحصيلي با برقراري رابطه بهتر وارائه برنامه منسجم ديدار با اوليا در روشن نمودن مواضع خود و تبيين وظايف هر فرد به عنوان دبير، والدين و دانش آموز در کاهش اين تنش موثر است.
    3- جامعه
    جامعه نيز مي تواند با آموزش مهارت هاي فردي وارائه برنامه هاي تابستاني مناسب و کلاس هاي فوق برنامه اين ارتباط را افزايش دهد. آموزش مهارت هاي والدين بايد از سالهاي جواني آنها آغاز شود تا با شرکت در اين کلاسها راههاي برقراري رابطه با فرزندان خود را ياد بگيرند. برنامه هاي آموزش خانواده سبب پيوند خانواده با جامعه و فرزندان خويش مي شود و گاهي اوقات والدين نقش معلم را در خانه ايفا مي کنند. کلاس هاي تابستاني، کانون هاي فرهنگي و... موجبات تقويت روحيه دانش آموزان و درست گذراندن اوقات فراغت آنها را فراهم مي سازند، البته اين کلاسها بايد مرتبط با آموزش هاي مدرسه باشد تا دانش آموزان هر آنچه را که به صورت تئوري فرا گرفته اند، تجربه کنند. اين کلاسها براي دانش آموزان کم بضاعت و افرادي که توانايي خريد کامپيوتر و وسايل کمک آموزشي را ندارند، بسيار مفيد است و بدين ترتيب دانش آموز کم بضاعت نيز در کنار ديگران رشد مي کند و از ناهمگوني جامعه جلوگيري مي شود .
    4- خانواده
    خانواده به عنوان مهمترين رکن هر جامعه و اولين پايگاه تربيتي دانش آموزان، نقش مهمي در پيشرفت تحصيلي آنها دارد. چند نمونه از روش هاي تربيتي و تحصيلي والدين به قرار زير است؛
    1- مشارکت در برنامه درسي دانش آموز
    در جوامع امروزي والدين به دليل تامين معيشت خانواده وقت لازم براي رسيدگي به فرزندان خود را ندارند و بهترين راه براي بهبود اين موقعيت برنامه ريزي مدون، در نظر گرفتن وقت کافي و کنترل وضعيت تحصيلي فرزندان خويش مي باشد. اين برنامه نبايد حجيم باشد، زيرا باعث خستگي دانش آموز و بي علاقگي وي به تحصيل مي شود. يک برنامه کامل، برنامه اي است که علاوه بر بهره مندي از ساعات درسي، درصدي از فعاليت هاي فوق برنامه دانش آموز را نيز در بر گيرد.
    2- بسياري از دانش آموزان از کمبود خواب رنج مي برند. از نظر عوام، دانش آموزي موفق وکوشا تلقي مي شود که ساعات خواب خود را صرف درس خواندن کند ولي امروزه اين امر مردود است زيرا خواب کافي يکي از عوامل موفقيت دانش آموز در فعاليت هاي درسي مي باشد، پس والدين نبايد فرزندان خود را به بي خوابي بيش از حد تشويق کنند.
    3- تغذيه مناسب در نحوه درس خواندن دانش آموز تاثير بسزايي دارد. غذاي کم انرژي و آماده، موجب خستگي مفرط دانش آموز و خواب آلودگي وي مي شود. خوردن صبحانه کامل يک برنامه غذايي مناسب است. تحقيقات نشان داده است که بسياري از دانش آموزان صبحانه نمي خورند، لذا در ساعات مياني روز توان فهم مسائل درسي را ندارند. خانواده بايد از کودکي فرهنگ خوردن صبحانه را به فرزندان خود آموزش دهد. مواد غذايي مناسب براي وعده هاي غذايي دانش آموز متشکل از سبزيجات، ميوه ها، انواع ويتامين ها و پروتئين هاست.
    4- اهميت دادن به تکاليف فرزندان يکي از عوامل موفقيت دانش آموزان است. افزايش مهارت و سرعت فردي هر دانش آموز، مستلزم تمرين و تکليف بيشتر است. بنابراين والدين بايد وقت بيشتري را به نظارت و کنترل تکليف فرزندان خويش اختصاص دهند.
    5- اهميت دادن به فرزندان و ستايش اعمال نيک شان سبب افزايش اعتماد به نفس آنها مي شود.
    بسياري از دانش آموزان، از والدين خود به خاطر عدم تشويق خويش شکايت دارند. آنها اظهار مي دارند که والدينشان تنها معايب آنها را ديده به مهارت و محاسن آنها توجهي نمي کنند. خانواده ها بايد کوچکترين موفقيت فرزندان خود را ستايش کنند و از اعمال قدرت بپرهيزند. موفقيت و يا تجربه حاصل از شکست براي او بسيار ارزشمند است.
    6- آموزش ايجاد ارتباط صحيح به فرزندان: والدين بايد قسمتي ازوقت خود را به شنيدن صحبت هاي فرزندان خويش اختصاص دهند و متلکم وحده نباشند. به فرزند خود اجازه دهند تا از اتفاقات مدرسه برايشان صحبت کند. اين امر موجب ايجاد رابطه صادقانه ميان والدين و فرزند شده، چنانچه دانش آموز در مدرسه با مشکلي مواجه شود، آن را دوستانه با خانواده مطرح کرده باعث بينش صحيح والدين نسبت به اوضاع مي شود.
    7- برخي از والدين با مقايسه فرزند خود با فرزندان فاميل و دوستان سبب آزار فرزند خود مي شوند. والدين نبايد از فرزندان خود توقع کارهاي خارق العاده داشته باشند. هرکس توانايي و ظرفيت خاص خود را دارد. چنانچه دانش آموزي به اهداف مورد نظر خانواده دست نيابد، احساس سرخوردگي کرده، اعتماد به نفس خود را از دست مي دهد.
    8- والدين بايد با فرزندان خود صادق باشند. الگوي ابتدايي هر دانش آموز اولياي آن دانش آموز است. بنابراين والدين بايد در اعمال و رفتار خود دقت کافي مبذول دارند و در کنار موفقيت ها تجربيات حاصل از شکست هاي خود را نيز در اختيار فرزندانشان قراردهند.

                                                           نويسنده: مهدي علمشاهي


    

اخبار گروه معارف استان گيلان شهرستان سياهكل

1-   فعاليت هاي رسيده به گروه معارف استان گيلان شهرستان سياهكل تا تاريخ 25/10/87 از شهرستان هاي :

 آستانه اشرفيه  - املش – خشكبيجار – رحيم آباد – رودسر – صومعه سرا –عمارلو – فومن –كلاچاي – كوچصفهان – كومله – لاهيجان – لشت نشاء – لنگرود – ماسال – ناحيه 2 رشت – تالش – رحمت آباد – اطاقور – رودبنه – سياهكل – چابكسر – 

 2-  راه اندازي سايت گروه معارف اسلامي خشكبيجار  به آدرس http://134602.blogfa.com

 ۳-  طبق تماس دبیرخانه  دینی و قرآن كشور مستقر در استان خراسان رضوی با گروه معارف استان گیلان - شهرستان سیاهکل  سرگروههاي محترم  معارف اسلامي استان گيلان تا تاريخ  20/12/87  فرصت دارند تا بر اساس طرح درس هوشهاي چندگانه از درس (4-5-6)سال اول مسابقه تدريس عملي( 30 دقيقه  همانند جشنواره الگو هاي برتر تدريس )  در مناطق خود برپا نموده وتدريس برتر ، همراه با طرح درس و سي دي تصويري مربوطه را  به گروه معارف  استان ارسال نموده تا نفرات برتر به دبیرخانه دینی و قرآن كشور مستقر در استان خراسان رضوی معرفي و در مسابقه كشوري شركت نمايند .